LEKCJA 33

Ferien in den Alpen

Na trzydziestej trzeciej lekcji nauczysz się:

• gdzie znajdują się największe ośrodki narciarskie w Austrii,
• z gramatyki: dowiesz się czym są zdania dopełnieniowe z „ob”,
• przygotowywać tradycyjne danie z kuchni austriackiej.

1. Czasowniki / Verben [werben]:

wandern [wandean] - wędrować
anbieten [anbityn] - oferować
ausüben [ausybn] - praktykować, wykonywać
reichen [rajśn] - sięgać
schneiden [sznajdn] - kroić
erhitzen [eahicn] - podgrzewać
rӧsten [rystn] - podsmażać
streuen [sztrojen] - posypywać
würzen [wyacn] - przyprawiać

2. Rzeczowniki / Substantive [zubstantiwe]:

das Eintreffen [ajntrefn] - nadejście
das Skigebiet [szigebit] - ośrodek narciarski
die Piste [pyste] - stok narciarski
das Skifahren [skifarn] - jazda na nartach
die Berghütte [beaghyte] - chatka górska
das Gericht [geryśt] - danie
das Rindfleisch [ryndflajsz] - wołowina
die Zwiebel [zwybel] - cebula
der Teelӧffel [tejlyfel] - łyżeczka do herbaty
die Petersilie [peteasylje] - pietruszka
der Schnittlauch [sznitlauch] - szczypiorek
der Majoran [majoran] - majeranek
die Scheibe [szajbe] - plasterek
die Pfanne [pfane] - patelnia

3. Inne / andere [andere]:

egal [egal] - obojętny
insgesamt [insgesamt] - ogólnie
alpin [alpyn] - alpejski
hungrig [hungriś] - głodny
kӧstlich [kystliś] - wyśmienity
dick [dik] - gruby
goldbraun [goldbrałn] - złocistobrązowy
Guten Appetit [gutn apetit] - smacznego

4. Gramatyka/Grammatik [gramatik]:

Der Objektsatz mit „ob” / Zdania dopełnieniowe z „czy”
Zdanie dopełnieniowe jest to zdanie poboczne, gdzie orzeczenie stoi na końcu zdania. Budując zdanie z „ob” („czy”) należy pamiętać, że w takim zdaniu czasownik będzie stał na końcu zdania:
Wir fragen ihn, ob er mit uns in die Alpen fahren kann.
Ich bin nicht sicher, ob ich den Urlaub in den Bergen verbringen will.
Uwaga!
„Ob” w języku niemieckim występuje jedynie jako spójnik, w przeciwieństwie do języka polskiego, gdzie przez „czy” możemy budować samodzielne zdania, np.:
Czy masz czas?
Czy masz dzieci?

W języku niemieckim „czy” zostaje pominięte, a zdanie buduje się przez inwersję:
Hast du Zeit? - Czy masz czas?
Hast du Kinder? - Czy masz dzieci?

5. Krajoznawstwo / Landeskunde [landeskunde]:

Ferien in den Alpen
Mit Eintreffen des Winters gehen alle Urlauber in die Alpen, egal ob sie Ski fahren, snowboarden oder wandern. Die Berge bieten viele Mӧglichkeiten, den alpinen Skisport auszuüben. Besonders Voralberg, Tirol und Salzburg eignen sich als Skigebiete für Touristen. Nur in Ӧsterreich gibt es insgesamt 726,9km Pisten zum Skifahren und die Skigebiete reichen bis auf 2025 m.
Sport in den Bergen macht aber hungrig - egal ob man wandert oder Ski fӓhrt. Zum Glück gibt es in den Alpen viele Berghütten, wo man kӧstliche Gerichte essen kann, z.B. - „Tiroler Grӧstl”, ein typisches ӧsterreichisches Gericht aus Kartoffeln (in Ӧsterreich nennt man Kartoffeln „Erdӓpfel”).
Tiroler Grӧstl
Zutaten:
700g Kartoffeln (gekocht)
300g Rindfleisch (gekocht)
80g Zwiebeln
Teelӧffel Petersilie oder Schnittlauch (klein geschnitten)
60g Butter
Salz, Pfeffer, Majoran
Rezept:
Kartoffeln in dicke Scheiben, Rindfleisch in kleine Stücke und die Zwiebeln klein schneiden. Butter in einer Pfanne erhitzen, die Zwiebeln goldbraun rӧsten, die Kartoffeln dazu geben und weiter rӧsten, dann das Rindfleisch hinzufügen. Am Ende mit Salz, Pfeffer und Majoran würzen und Petersilie oder Schnittlauch drüber streuen. Guten Appetit!

Ferie w Alpach
Z przyjściem zimy wszyscy narciarze, snowboardziści, ale również osoby chodzące po górach jadą w Alpy. Góry oferują wiele możliwości praktykowania sportów alpejskich. Szczególnie Voralpen, Tirol i Salzburg* oferują turystom regiony narciarskie. Tylko w Niemczech jest łącznie 726,9km stoków narciarskich i dosięgają do 2025 m.
Po sportach górskich jest się głodnym- obojętnie czy się wędruje czy jeździ na nartach. Na szczęście w Alpach jest dużo chat górskich, gdzie można zjeść wyśmienite dania, np. „Tiroler Grӧstl”, typowe austriackie danie z ziemniaków.
Składniki:
700g ziemniaków (ugotowanych)
300g mięsa wołowego (ugotowanego)
80g cebuli
łyżeczka pietruszki albo szczypiorku (drobno posiekanego)
60g masła
sól, pieprz, majeranek
Przepis:
Pokroić ziemniaki na grube plastry a mięso wołowe i cebulę na małe kawałki. Podgrzać masło na małej patelni, podsmażyć cebulę na złoty kolor, dodać cebulę i smażyć dalej, później dodać wołowinę. Na koniec doprawić solą, pieprzem i majerankiem i posypać pietruszką bądź majerankiem. Smacznego!

ZADANIA / Aufgaben:

1. Was passt? Kreuzen Sie an. / Co pasuje? Proszę zakreślić.

1. Guten ... !
a) Hunger
b) Braten
c) Appetit
d) Fahrt

Odpowiedź c

2. Erdӓpfel sind ... .
a) Gurken
b) Groβe Ӓpfel
c) Besondere Ӓpfel
d) Kartoffeln

Odpowiedź d

3. Skifahren macht hungrig. Ich habe ... .
a) Hunger
b) Essen
c) Trinken
d) Suppe

Odpowiedź a

4. Das Rindfleisch ... .
a) füttern
b) trinken
c) rӧsten
d) bekommen

Odpowiedź c

5. 300 gramm ... .
a) Appetit
b) Rindfleisch
c) Ӧl
d) Ei

Odpowiedź b

2. Wie heiβen die Zutaten auf Polnisch? Schreiben Sie in die Tabelle / Jak nazywają się te składniki po polsku? Proszę napisać w tabeli.

DEUTSCH	POLNISCH
Kartoffeln	ziemniaki
Zwiebel	cebula
Rindfleisch	wołowina
Petersillie	pietruszka
Butter	masło
Schnittlauch	szczypiorek
Majoran	majeranek

3. Bilden Sie die Sӓtze mit „ob”. / Proszę utworzyć zdania z „ob”.

1. Ich überlege noch, ob ich ...

in die Alpen fahre

(in die Alpen fahren)

2. Ich bin nicht sicher, ob ich ...

Skifahren will

(Skifahren wollen)

3. Ich muss entscheiden, ob ich ...

Snowboard oder Skifahren wӓhle

(Snowboard oder Skifahren wӓhlen)

4. Weiβt du vielleicht, ob ich ...

Rindfleisch nehmen soll

(Rindfleisch nehmen sollen)

5. Kannst du schauen, ob wir ...

Schnittlauch oder Petersilie haben

(Schnittlauch oder Petersilie haben)