LEKCJA 24

Stehen Sie bitte auf!

Na dwudziestej czwartej lekcji nauczysz się:

• rozszerzonego słownictwa związanego z opieką osób starszych
• z gramatyki: o trybie rozkazującym
• z wiedzy o krajach niemieckojęzycznych: telefon alarmowy w Niemczech i postępowanie podczas wzywania pomocy

1. Czasowniki / Verben [werbn]:

behandeln [behandeln]  – leczyć (lekarz)
heilen [hajlen] – leczyć (lekarstwo)
einsalben [ajnzalben] – smarować maścią
wümassieren [masiren] ] – masować
eincremen [ajnkrejmen] – kremować
einreiben [ajnrajben] – wcierać
sich hinlegen [ziś hinlejgen]– położyć się
sich sich zurücklehnen [zyś ziś curyklejnen] – oprzeć się
beugen [bojgen] – schylać, pochylać
heben [hejben] – podnosić
strecken [sztreken] – wyciągać

2. Zwroty / Ausdrücke [ausdryke]:

an Krücken gehen [an kryken gejen] – chodzić o kulach
Windeln wechseln [wyndeln wekseln] – zmieniać pieluchy
Urinflasche reichen [urinflasze rajsien] – podawać basen
eine Spritze bekommen  [ajne szpryce bekomen] – dostać zastrzyk
ein Medikament geben [ajn medikament gejben] – podawać lekarstwo
die Creme einreiben [di krejme ajnrajben] – wetrzeć krem
Fingernägel abschneiden [finganegel absznajden] – obcinać paznokcie
mit der Wolldecke zudecken [myt dea woldeke cudeken] – przykryć kocem
den Blutdruck messen [dejn blutdruck mesen] – mierzyć ciśnienie
die Temperatur messen [di temperatua mesen] –mierzyć temperaturę
hohen/niedrigen Blutdruck haben [hoen/nidrigen blutdruk haben] – mieć wysokie/niskie ciśnienie
die Tabletten einnehmen [di tableten ajnnejmen] – przyjąć tabletki
Arm/Bein heben [arm/bajn hejben] – podnieść rękę/nogę
Arm/Bein strecken [arm/bajn sztreken] – wyciągnąć rękę/nogę
Arm/Bein beugen [arm/bajn bojgen] – zginać rękę/nogę
sich zurücklehnen [ziś curyklejnen] – oprzeć się
den Kopf drehen [ziś nach forne lejnen] – pochylić się do przodu
in Ohnmacht fallen [in onmacht falen] – zemdleć
schwer atmen [szwea atmen] – oddychać z trudnością
den Notarzt rufen [dejn notarct rufen] – dzwonić po karetkę

3. Rzeczowniki / Substantive [zubstantiwe]:

die Pflege [pflejge] – opieka, pielegnacja
der Rollstuhl [rolsztul] – wózek inwalidzki
der Rollator [rolator] – balkonik
die Krücke   [kryke] – kula
die Windel [wyndel] – pielucha
die Pampers [pampers] – pampersy
die Urinflasche [urinflasze] – basen
die Bettpfanne [betpfane] – basen
die Wunde [wunde] – rana
die Spritze [szpryce] –zastrzyk
das Schlafmittel [szlafmitel] – środek nasenny
die Inkontinenz [inkontinenc] – nietrzymanie (moczu)
das Zäpfchen [cepfsien] – czopek
die Salbe [zalbe] – maść
die Nasentropfen [nazentropfen] – krople do nosa
die Augentropfen [ałgentropfen] – krople do oczu
der Hustensaft [hustenzaft] – syrop na kaszel
die Lutschtabletten [lucztableten] – tabletki do ssania
die Nagelschere [nagelszejre] – nożyczki do paznokci
die Nagelfeile [nagelfajle] – pilniczek
die Fußpflege [fuspflejge] – pielęgnacja stóp, pedikiur
der Blutdruck [blutdruk] – ciśnienie krwi
das Druckmessgerät [drukmesgeret] - ciśnieniomierz
der Notarzt [notarct] – lekarz pogotowia ratunkowego
die Atemnot [atemnot] – duszności
der Rettungswagen [retungswagen] – karetka

4. Grammatik – Tryb Rozkazujący:

Tryb rozkazujący wyraża rozkaz, wezwanie lub prośbę skierowaną do kogoś.
a) Formę trybu rozkazującego dla drugiej osoby liczby pojedynczej (du - ty) otrzymujemy po odrzuceniu zaimka osobowego oraz końcówki -st od formy czasu teraźniejszego:
du fragst - frag! - zapytaj!
du gehst - geh! - idź!
du nimmst - nimm! - weź!

b) Forma trybu rozkazującego dla drugiej osoby liczby mnogiej (ihr - wy) to czasownik bez zaimka osobowego:
ihr wartet - wartet! - czekajcie!
ihr fahrt - fahrt! - jedźcie!
ihr antwortet - antwortet! - odpowiedzcie!

c) Formę trybu rozkazującego dla trzeciej osoby liczby mnogiej (Sie - Pan, Pani, Państwo) tworzymy poprzez zamienienie miejscami zaimka osobowego i czasownika; warto dodać słówko bitte (proszę):
Sie schlafen - Schlafen Sie bitte! - Proszę spać!
Sie geben - Geben Sie bitte! - Proszę dać!!

d) Jeżeli dany czasownik jest rozdzielnie złożony, to również w trybie rozkazującym się rozdziela:
auf|stehen - wstać
Stehen Sie auf, bitte! - Proszę wstać!
sich hin|legen - położyć się
Legen Sie sich hin, bitte! - Proszę się położyć!

5. Krajoznawstwo/ Landeskunde [landeskunde]-Telefon alarmowy w Niemczech:

Es kann passieren, dass die Patientin unsere Hilfe braucht. Wenn sie sich schwach fühlt oder in Ohnmacht fällt, müssen wir den Notarzt rufen. Die wichtige Notrufnummer ist 112.
Die Grundlagen jedes Notrufes sind W-Fragen: Wer ruft an? Was ist geschehen? Wo ist etwas geschehen? Welche Art der Verletzung oder Erkrankung? Dann sollen wir auch auf die Rückfragen warten. Nach dem Gespräch bleibt es nur auf den Rettungsdienst zu warten.
Może się zdarzyć, że pacjentka potrzebuje naszej pomocy. Jeśli czuje się słaba lub mdleje, musimy zadzwonić na pogotowie. Ważnym numerem alarmowym jest 112.
Podstawą każdego telefonu alarmowego są pytania: Kto dzwoni? Co się stało? Gdzie to się zdarzyło? Jaki jest rodzaj obrażeń lub schorzenia? Potem powinniśmy czekać również na pytania zwrotne. Po rozmowie pozostaje czekać na pogotowie.
Sie finden auf der Internetseite interessante Filme über die Pflege alter Menschen:
https://www.youtube.com/user/AltenpflegeTV

Znajdą Państwo na stronie internetowej interesujące filmiki o opiece starszych osób:
https://www.youtube.com/user/AltenpflegeTV

ZADANIE/Aufgabe:

1. Ersetzen Sie die du-Form durch die Sie-Form im Imperativ. - Proszę zastąpić formę
2. osoby (ty) formą 3. osoby l. mnogiej (Pani, Pan, Państwo) w trybie rozkazującym.

Streck den Arm!

Strecken Sie bitte den Arm!

Ruf den Notarzt an!

Rufen Sie bitte den Notarzt an!

Dreh den Kopf!

Drehen Sie bitte den Kopf!

Nimm die Tablette ein!

Nehmen Sie bitte die Tablette ein!

Heb das linke Bein!

Heben Sie bitte das linke Bein!

2. Was ist die richtige Übersetzung? Ordnen Sie zu. - Proszę przyporządkować tłumaczenia do zdań.

A) Jest mi zimno. Proszę przykryć mnie kocem.
B) Czuję się kiepsko. Proszę zadzwonić po karetkę!
C) Muszę siusiu. Proszę podać mi basen!
D) Moje paznokcie są już długie. Proszę obciąć moje paznokcie!


1) Ich muss Pipi machen. Reichen Sie mir bitte die Urinflasche!
2) Es ist mir kalt. Decken Sie mich bitte mit der Wolldecke zu!
3) Meine Nägel sind schon lang. Schneiden Sie bitte meine Fingernägel ab!
4) Ich fühle mich schwach. Rufen Sie bitte den Notarzt!

A: Odpowiedź 2

B Odpowiedź 4

C: Odpowiedź 1

D:Odpowiedź 3

3. Was passt nicht? Co nie pasuje?

a) Blutdruck messen         b) Druckmessgerät    c) Urinflasche    

Odpowiedź C

a) eincremen   b) abschneiden            c) einreiben       

Odpowiedź B

a) Krücke     b)  Pampers      c)   Windel          

Odpowiedź A

a) Hustensaft              b) Hustensaft           c)    Schlafmittel  

Odpowiedź C