LEKCJA 11

Wir möchten etwas typisch Deutsches bestellen!

Na jedenastej lekcji nauczysz się:

• czasowników i zwrotów przydatnych podczas zamawiania posiłku w restauracji
• przymiotników opisujących serwowane potrawy
• z gramatyki: odmiany czasownika möchten
• z wiedzy o krajach niemieckojęzycznych: dowiesz się, na co zwracają uwagę Niemcy, wybierając restaurację oraz poznasz najbardziej typowe niemieckie przysmaki

1. Czasowniki / Verben [Werbn]:

bestellen [besztelen] - zamawiać
bezahlen [becalen] – płacić
duften [duften] - pachnieć
essen [esn] – jeść
reservieren [rezerwiren] - rezerwować
schmecken [szmekn] – smakować
servieren [zeawiren] – serwować
trinken [trinkn] – pić
warten [wartn] – czekać
wählen [wejlen] – wybierać
sich beschweren [beszwejrn] – skarżyć się

2. Zwroty / Ausdrücke [Ausdryke]:

einen freien Platz suchen [ajnen frajen plac zuchen] – szukać wolnego miejsca
etwas Süßes essen [etwas zyses esen] – zjeść coś słodkiego
getrennt zahlen [getrent calen] – płacić oddzielnie
guten Appetit! [guten apetit] – smacznego!
ins Cafè gehen [ins kafe gejn] – iść do kawiarni
ins Restaurant gehen [ins restaurant gejn] – iść do restauracji
Italienisch essen [italienysz esn] – jeść włoskie potrawy
zu Mittag essen [cu mitak esn] – jeść obiad
zusammen zahlen [cuzamen caln] – płacić razem

3. Przymiotniki / Adjektive [Adjektiwe]:

gebraten [gebratn] – pieczony
gedünstet [gedynstet] – duszony
gekocht [gekocht] – ugotowany
geräuchert [gerojśert] – wędzony

bitter [bita] – gorzki
fett [fet] – tłusty
frisch [frisz] – świeży
gesund [gezunt] – zdrowy
heiß [hais] – gorący
kalt [kalt] – zimny
lecker [lekea] – smaczny
mager [magea] – chudy
mild [milt] – łagodny
mit/ohne Zucker [mit/one cuka] – z cukrem/ bez cukru
saftig [zaftyś] – soczysty
sauer [zauea] – kwaśny
scharf [szarf] – ostry
süß [zys] – słodki
trocken [trokn] - suchy
ungesund [ungezunt] - niezdrowy
weich [wajś] – miękki
würzig [wyrcyś] – pikantny, aromatyczny
zäh [zej] – żylasty

4. Rzeczowniki / Substantive [Zubstantiwe]:

das Gericht, -e [geriśt] – potrawa
das Trinkgeld, -er [trinkgelt] – napiwek
der Kellner, - [kelnea] – kelner
der Teller, - [tela] – talerz
die Bestellung, -en [besztelunk] – zamówienie
die Rechnung, -en [reśnunk] – rachunek
die Speisekarte, -n [szpajzekarte] – karta dań

5. Wyrażenia / Redewendungen [Redewendungen]:

Das schmeckt mir nicht. [Das szmekt mija niśt.] – To mi nie smakuje.
Folgen Sie mir. [Folgen zi mija.] – Proszę iść za mną.
Haben Sie Hunger/Durst? [Haben zi hungea/durst?] – Czy jest Pan/Pani głodna?/Czy chce się Panu/Pani pić?
Was essen Sie zum Frühstück/zum Mittagessen/zum Abendbrot? [Was esn zi cum frysztyk/ cum mitakesn/cum abentbrot?] – Co je Pan/Pani na śniadanie/obiad/kolację?
Wie viel macht das zusammen? [Wie fil macht das cuzamen?] – Ile to razem wychodzi?
Wir möchten bezahlen. [Wija muśten becaln.] – Chcielibyśmy zapłacić.

6. Gramatyka/Grammatik: biernik/Akkusativ:

Odmiana czasownika möchten w czasie teraźniejszym przez osoby:
möchten [moeśtn] – chciałbym, chciałabym

ich	möchte	wir	möchten
du	möchtest	ihr	möchtet
er/sie/es	möchte	sie/Sie	möchten

Czasownik möchten odmieniamy zgodnie z zasadami dodawania końcówek do rdzenia czasownika, z tym, że 1. i 3. osoba liczby pojedynczej wyglądają tak samo i mają formę möchte. Gdy budujemy zdanie z czasownikiem möchten, zazwyczaj pojawia się jeszcze drugi czasownik (np. Chciałabym pojechać nad morze – „chciałabym” i „pojechać” to dwa czasowniki).
Czasownik ten stoi zawsze na końcu zdania, na przykład:
Ich möchte einen Tisch reservieren. – Chciałbym zarezerwować stolik.  – möchten – drugie miejsce w zdaniu – bo jest najważniejszy, reservieren – na końcu zdania.

7. Krajoznawstwo / Landeskunde [Landeskunde]:

Wenn es um das Essen im Restaurant geht, sind für die Deutschen niedriger Preis, frisches, gesundes Essen und Umweltfreundlichkeit wichtig. Die regionale Küche ist sehr beliebt in Deutschland. Jede Region in Deutschland hat ihre typischen, regionalen Speisen, z.B. die Biersuppe oder das Schwarzbrot in Nordrhein-Westfalen. Die Deutschen essen gern draußen, z. B. in den Kneipen oder Restaurants. Die Restaurants in Deutschland haben meistens Gärten oder Terrassen, wo man unter freiem Himmel essen kann. Im Sommer besuchen die Deutschen gern die Biergärten.
Jeśli chodzi o jedzenie w restauracji, dla Niemców ważne są: niska cena, świeże, zdrowe jedzenie i przyjazność dla środowiska. Regionalna kuchnia jest bardzo popularna. Każdy region w Niemczech ma swoje typowe, regionalne potrawy, na przykład zupę piwną czy czarny chleb w Nadrenii Północnej-Westfalii. Niemcy jedzą chętnie na zewnątrz, na przykład w knajpach lub restauracjach. Restauracje w Niemczech mają najczęściej ogrody lub tarasy, gdzie można zjeść pod gołym niebem. W lecie Niemcy odwiedzają chętnie ogródki piwne.
Typisch deutsches Essen/ Typowo niemieckie jedzenie:

die Bratkartoffeln
pieczone ziemniaki

der Eintopf
danie jednogarnkowe (rodzaj zupy)

die Bratwurst
pieczona kiełbaska

die Schweinshaxe
golonka

die Kartoffelsalat
sałatka ziemniaczana

der Nudelsalat
sałatka makaronowa

der Pumpernickel
pumpernikiel

die Brezel
precelek

der Apfelstrudel
strucla

der Lebkuchen
piernik

die Apfelschorle
sok jabłkowy z wodą mineralną

das Bier
piwo

ZADANIE/Aufgabe:

1. Schreiben Sie bitte Antonyme. Proszę wpisać antonimy.

kalt -

heiß

fett -

mager

heiß -

kalt

gesund -

ungesund

scharf -

mild

trocken -

saftig

2. Wer sagt das? (K – Kellner, G – Gast) Proszę zaznaczyć, kto to mówi? (K - kelner, G – gość):

K / G Herr Ober, ich finde, die Suppe ist nicht frisch.

Gość

K / G Sie muss frisch sein. Wir kochen sie jeden Tag.

Kelner

K / G Meiner Kaffee ist schlecht!

Gość

K / G Entschuldigen Sie, ich bringe Ihnen sofort eine neue Tasse.

Kelner

K / G Guten Tag! Was wünschen Sie sich?

Kelner

K / G Einen Saft, bitte!

Gość

K / G Muss ich noch lange auf meine Cola warten?

Gość

K / G Entschuldigung! Heute haben wir besonders viel zu tun!

Kelner

3. Was passt nicht in die Reihe? Co nie pasuje do pozostałych słów?

a) das Frühstück     b) das Mittagessen    c) das Abendbrot   d) der Teller

Odpowiedź D

a) gedünstet            b) kalt                        c) gebraten             d) gekocht

Odpowiedź B

a) bezahlen             b) essen                    c) trinken                d) schmecken

Odpowiedź A

a) die Rechnung     b) die Speisekarte      c) das Trinkgeld     d) der Hunger

Odpowiedź D

4. Ergänze die richtigen Formen von möchten/ Uzupełnij wstawiając poprawną formę czasownika möchten:

Möchten

Sie Wein oder Bier trinken? – Ich

möchte

Wein.

Erika

möchte

heute Abendessen kochen.

Mein Vater

möchte

mit mir zu Mittag essen.

Möchtet

ihr heute etwas typisch Deutsches essen?

Sie

möchten

für das Essen bezahlen.

Pozostałe słówka, które się pojawiły podczas tej lekcji:

das Unkraut [unkraut] – chwast
vergessen [feagesen] - zapominać
der Spiegel [szpigel] – lustro
die Glühlampe [glylampe] – żarówka
die Gardine [gardine] – firanka
die Badewanne [badewane] – wanna
sortieren [zortiren] – sortować
pflegen [pflegen] – konserwować, pielęgnować
auswechseln [auswechseln] - wymieniać